Terroristische bedreigingen kunnen de maatschappij ernstig ontwrichten. Niet alleen door directe terreur zoals aanslagen maar ook door indirecte bedreigingen. Internationale zeehavens en grote goederenstromen vormen daarbij een kwetsbaar doelwit.

ISPS-code

De ISPS Code is een internationaal voorschrift dat verplicht tot maatregelen voor de beveiliging van schepen en havenvoorzieningen.

Uitgangspunten

• alle partijen die betrokken zijn bij het gebruik van schepen en havenvoorzieningen moeten effectief samenwerken en onderling overeenstemming bereiken;
• in een veiligheidsplan staan de maatregelen beschreven die men ten tijde van dreiging moet nemen;
• alle bedrijven die aan de ISPS-Code moeten voldoen, hebben een veiligheidsofficier.

Doelstellingen ISPS

• een internationaal raamwerk opzetten tussen regeringen en de scheepvaartindustrie;
• preventieve maatregelen nemen tegen veiligheidsincidenten;
• taken en verantwoordelijkheden vaststellen voor de bescherming van de maritieme veiligheid;
• een methode hebben om de veiligheidssituatie te beoordelen;
• plannen en procedures beschikbaar hebben om te reageren op incidenten;
• beschikbaar en gerelateerde informatie uitwisselen en verzamelen.

Voorbeelden van veiligheidsmaatregelen

• verhinderen dat personen die daar niet gerechtigd toe zijn, toegang krijgen tot schepen of haventerreinen;
• verhinderen dat ontoelaatbare wapens en explosieven aan boord van schepen of op de haventerreinen worden gebracht;
• eisen dat de (verplichte) veiligheidsplannen voor de schepen en de haventerreinen gebaseerd zijn op een (verplichte) beoordeling van de veiligheidssituatie;
• training en oefeningen voorschrijven om alle betrokkenen met de veiligheidsplannen vertrouwd te maken.

Security levels ISPS

• Security level 1: basisniveau, geldt altijd, het handhaven van een minimum aan passende, beschermende veiligheidsmaatregelen;
• Security level 2: het gedurende een bepaalde tijd handhaven van bijkomende beschermende veiligheidsmaatregelen. Dit door een verhoogd risico op een veiligheidsincident;
• Security level 3: het gedurende een beperkte tijd handhaven van verdere speciale beschermende veiligheidsmaatregelen. Dit als een veiligheidsincident waarschijnlijk of ophanden is (hoewel het precieze doel misschien niet kan worden vastgesteld).

Veiligheidsplan ISPS

Regeringen zijn verplicht om de mate van veiligheid van schepen en haventerreinen te beoordelen en vast te stellen. Op basis van deze analyse moet een veiligheidsplan worden opgesteld en de vastgestelde maatregelen uitgevoerd. Alle maatregelen moeten schriftelijk worden vastgesteld, in één van de door het IMO vastgestelde talen: Engels, Frans of Spaans.

De beoordeling moet de volgende elementen bevatten

• evaluatie en identificatie van de goederen, gebouwen en infrastructuur;
• identificatie van mogelijke bedreigingen;
• beschrijving en prioritering van de te nemen maatregelen;
• identificatie van de zwakheden in de infrastructuur, beleid en procedures.

Deze beoordeling kan worden uitgevoerd door een erkende veiligheidsorganisatie, alleen een regering heeft de bevoegdheid deze aan te wijzen.

Onderdelen van het veiligheidsplan

• maatregelen die moeten verhinderen dat wapens of andere gevaarlijke goederen en instrumenten op het haventerrein of aan boord van het schip worden gebracht;
• maatregelen die ongeoorloofde toegang tot het haventerrein, schepen en verboden delen van terreinen moeten verhinderen;
• procedures die moeten worden gevolgd bij bedreiging van de veiligheid;
• procedures voor de evacuatie van een haventerrein bij een bedreiging van de veiligheid;
• procedures voor de rapportage van gebeurtenissen die de veiligheid raken;
• identificatie van de veiligheidsofficier, inclusief zijn/haar bereikbaarheid gedurende 24 uur per dag;
• procedures voor het aan de wal gaan van scheepspersoneel, het wisselen van bemanningen, bezoekers van een schip en vertegenwoordigers van vakorganisaties van zeelieden.

Veiligheidsofficier

Elke havenvoorziening dient een veiligheidsofficier aan te stellen.

Taken veiligheidsofficier

• een eerste onderzoek naar de veiligheidssituatie uitvoeren;
• het veiligheidsplan laten uitvoeren en bijhouden;
• veiligheidsinspecties uitvoeren;
• verbeteringen op het veiligheidsplan aanbevelen en uitvoeren;
• trainingen voor het personeel verzorgen;
• zorgdragen voor veiligheidsapparatuur.

Goedgekeurde terminals

Een lijst met goedgekeurde terminals is te vinden op de site van de IMO. U kunt hier kosteloos een account aanmaken.

Oefenen

De ISPS-code stelt het oefenen van veiligheidsplannen van zowel schepen als havenfaciliteiten verplicht.

Deze verplichting is opgenomen in artikel 18 van de ISPS-Code. In de eerste helft van 2008 is een leidraad oefenen opgesteld waarmee duidelijkheid wordt geven wat in het kader van oefenen wordt verwacht en op welke manier voldaan kan worden aan de oefenverplichting. Deze notitie beperkt zich tot de oefenverplichting van de havenfaciliteiten en kunt u lezen in de Leidraad ISPS oefening.

Incidentenrapportage

Conform artikel 17.2 lid 7 van deel A van de ISPS-Code heeft de Port Facility Security Officer onder andere de verplichting tot "het rapporteren aan de bevoegde autoriteiten en het opstellen van rapporten betreffende voorvallen die de beveiliging van de voorziening in gevaar brengen".

Acute melding

Beveiligingsincidenten (zoals het doorknippen van een hek) worden door de PFSO in de eerste plaats zo spoedig mogelijk gemeld aan de plaatselijke politie. Op het moment dat een faciliteit niet meer kan handelen conform de procedures zoals beschreven in het beveiligingsplan, meldt de PFSO dat via het PSO meldpunt op de Kapiteinskamer tevens aan de Port Security Officer (PSO). Voor het NZK gebied wordt de functie van PSO vooralsnog vervuld door de fungerend Rijkshavenmeester. De PSO overlegt vervolgens met de handhavende instantie in hoeverre de laad/ en losactiviteiten doorgang kunnen vinden. Indien het gevolgen heeft voor de verkeersstroom, wordt tevens het Sluis Leiding Centrum ingelicht.

Kwartaalrapportage

Eens per kwartaal aggregeert de PSO de informatie uit de incidentrapportages, en rapporteert deze volgens een vast format in een viertal rapportages aan de betrokken burgemeesters.

Format

Voor het doen van de acute melding (door de PFSO) is het hier te downloaden format beschikbaar.

Voor telefoonnummers en overige contact informatie klikt u hier.

Wetgeving

Hieronder vindt u links naar ISPS gerelateerde wetgeving:

• Solas
• Europese wetgeving
• Havenbeveiligingswet